Welk verhaal schuilt onder deze vergeten bunker in Haren? 'Ik zou maar niet naar binnen gaan'

In dit artikel:

Tijdens een fietstocht ontdekte een lezer langs de spoorlijn Groningen–Assen bij Haren een overwoekerde betonnen ruïne: inderdaad een bunker, half verscholen achter struikgewas en afgesloten met een hek en prikkeldraad. Het ding blijkt niet de enige ondergrondse schuilplaats in de omgeving. Haren herbergt meerdere bunkers uit verschillende perioden: een grote Duitse commandobunker uit de Tweede Wereldoorlog bij de Rijksstraatweg (de zogeheten 608-bunker), en ten minste twee Koude Oorlog-bunkers voor NS-personeel.

Oud-politieman en historicus Sipke de Wind bevestigt het bestaan van zowel Tweede Wereldoorlog-relicten (zoals Duitse loopgraven achter zwembad Scharlakenhof) als vernielde Koude Oorlog-bouwwerken. Bunkers werden in vredestijd vaak omgebouwd of bevoorraad: de 608-bunker kreeg in de vroege jaren vijftig een rol als commandopost van de Bescherming Bevolking en huisvest tegenwoordig onder meer verenigingen als de Bond van Wapenbroeders en een motorclub.

Bunkerexpert Raphaël Smid van Stichting Menno van Coehoorn legt uit dat Haren opvallend veel bunkers heeft omdat de spoorweg strategisch essentieel was voor troepentransport naar Groningen, Delfzijl en de Eemshaven. Op een kaart van Koude Oorlog-erfgoed zijn drie locaties in Haren zichtbaar: een ABC‑bunker bij het station uit 1965 (luchtdicht ingericht tegen nucleaire, biologische en chemische effecten, niet tegen explosiedruk) en een lichtere NS‑bunker uit 1975 in het zuidoosten van Haren — waarschijnlijk de vervallen bunker die de lezer aantrof.

Smid merkt op dat belangstelling voor dit soort bouwwerken recent is toegenomen, vooral sinds de oorlog in Oekraïne, toen gemeenten vragen kregen over hun eigen schuilplaatsen. Tegelijk zijn veel bunkers sinds het uiteenvallen van de Sovjetunie verwaarloosd: ventilatiesystemen werken niet meer, er is veel vandalisme, brandstichting en afvaldumping. Daardoor bieden ze in een echte oorlog weinig zekerheid meer en vormen ze eerder gevaarlijke, vervallen plekken. Smid pleit voor beter erfgoedbeheer van Koude Oorlog‑locaties zodat deze historische getuigenissen behouden blijven en veilig toegankelijker worden — waaronder de vergeten bunkers rondom Haren.