Museum over aardbevingen Groningen moet soort NEMO worden. 'Pedante Jort Kelder laat zien hoe belangrijk dit is'
In dit artikel:
Een concreet museumgebouw over de gasbevingen in Groningen bestaat nog niet, maar het plan EPIQ — uitgesproken als “epic” en gedacht als kenniscentrum à la NEMO — komt stapje voor stapje tot leven. Initiatiefnemers zijn bewoners uit Loppersum, Joke Scholten en Thea van der Laan, die het idee drie jaar geleden lanceerden. Na een lange periode van weinig voortgang vroegen zij museumkenners Willy van der Schuit en oud-archiefdirecteur Eddy de Jonge om mee te denken. Samen richtten zij een stichting op onder voorzitterschap van Koen Schuiling en sloegen zij de handen ineen met de Universiteit Utrecht en de Landschapswerkplaats Groningen. EPIQ maakt deel uit van PITCH, een internationaal erfgoedonderzoek dat vanuit Horizon Europa ruim 3 miljoen euro heeft gekregen.
Concreet zichtbaar werk komt eerst uit de kunsthoek: studenten van kunstacademie Minerva maken een wilg waarvan takken om gasleidingen lijken te woekeren — een symbolische, fysieke herinnering die langs een nieuwe fietsroutes tussen Loppersum, Ten Post en Garmerwolde wordt geplaatst. Dit kunstproject is bedoeld als aanloop: in de zomer volgen meer activiteiten om het idee te laten leven, ook omdat er nog geen locatie, omvang of vaste opzet voor het museum vaststaat.
De betrokkenen benadrukken waarom zo’n plek nodig is. Onderzoekers van de UU, waaronder cultuurhistoricus Gertjan Plets, vinden het belangrijk dat herinnering aan de gaswinning en de daarmee samenhangende bevingen niet verdwijnt — een ontwikkeling die zij vergelijken met het slinken van herinneringen aan de mijnbouw in Limburg. Een fysiek museum of kenniscentrum moet de geschiedenis vastleggen, publieke bewustwording stimuleren en fungeren als een langdurig monument in het landschap, aldus de initiatiefnemers.
Financieel is er een begin: EPIQ kreeg 1 miljoen euro van het Nationaal Programma Groningen en hoopt op aanvullende miljoenen uit een kabinetsfonds (Nij Begun). Van der Schuit werkt aan een begrotingsplan, maar wijst op de realiteit: museale projecten vragen veel tijd en afstemming met geldschieters en overheden. Een haalbare planning voor een echt museum wordt globaal tussen 2030 en 2035 genoemd, afhankelijk van subsidies en vergunningen.
Vooralsnog staat EPIQ in de verkenningsfase: ambitie en samenwerkingsverbanden zijn aanwezig, zichtbare projecten beginnen het verhaal tastbaarder te maken, maar een definitieve plek met permanente expositie blijft voorlopig een toekomstvisie. Achterliggend doel is duidelijk: ervoor zorgen dat de impact van de gaswinning in de publieke herinnering blijft verankerd.