Deze twaalf joekels van schilderijen worden na 85 jaar weer samen tentoongesteld in Veendam. 'Passen ze wel door de deur?'
In dit artikel:
Twaalf reusachtige landbouwschilderijen uit 1935 zijn voor het eerst in 85 jaar samen te zien in het Veenkoloniaal Museum in Veendam. De doeken (ongeveer twee bij drie meter) werden vrijdag naar binnen gedragen en in een grote zaal gehangen; het formaat en gewicht (circa 50 kg per stuk) maakten de transport- en plaatsingsoperatie even spannend voor conservator Celine Vister en de sjouwers.
De werken maakten deel uit van de Nederlandse inzending voor de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel: zes schilders leverden elk twee voorstellingen van verschillende agrarische regio’s om Nederland te presenteren als ordelijk, vruchtbaar en betrouwbaar. De doeken tonen herkenbare landschappen met akkers, koeien, waterlopen en tulpen; ook Groningen en de Veenkoloniën zijn afgebeeld. Eén van de kunstenaars die genoemd wordt is Chris Lebeau, die het schilderij van de Veenkoloniën maakte waarin akkers, kanalen en fabrieken samengaan.
Na terugkeer uit Brussel belandden de werken grotendeels in depot; slechts enkelen werden later sporadisch geëxposeerd (het Veenkoloniën-schilderij verscheen in 2014 al in hetzelfde museum). Volgens Vister was de afwezigheid vooral praktisch—niet elk museum heeft wanden of plafondhoogte om zulke verticale, monumentale doeken gezamenlijk te laten zien.
In Veendam hangen de doeken nu in een ruime zaal die is opgedeeld in vier open ‘kamers’. Vister wil de werken per kunstenaar groeperen, wat nog enige puzzel oplevert bij de indeling van zes makers over vier ruimtes. De tentoonstelling, getiteld ‘1935. Nederland verbeeld in 12 imposante schilderijen’, opent op 3 mei en geeft bezoekers de kans om dit nationale kunsthistorische ensemble — na decennia in opslag — weer in samenhang te ervaren.
Korte context: Wereldtentoonstellingen zijn grootschalige internationale exposities waarin landen zichzelf tonen op cultureel en technologisch gebied; Nederland wilde in 1935 met deze doeken een nostalgisch en betrouwbaar beeld van het land uitstralen.